Wobec nihilizmu. Gombrowicz, Witkacy

Mateusz Werner,  Wobec nihilizmu. Gombrowicz, Witkacy,  2009 r. : Nihilizm, to słowo wytarte dziś i spowszedniałe, kryje w sobie burzliwą historię filozoficznego sporu, toczącego się w Europie przez blisko dwieście lat o zasadę stanowienia najwyższych wartości. ?Wobec nihilizmu. Gombrowicz, Witkacy? to pierwsza próba interpretacji dziejów pojęcia nihilizmu, która wskazuje na jego nierozerwalny związek z historią nowoczesności ? od niemieckiego romantyzmu i słynnej ?Atheismusstreit? pomiędzy J.G. Fichtem a F.H. Jacobim, poprzez Heideggerowską lekcję Nietzscheańskiej wykładni ?nihilizmu europejskiego?, aż po współczesny fenomen ?banalizacji? nihilizmu ujawniony w amerykańskiej debacie wokół ?liberalnego ironizmu? Richarda Rorty?ego. Nowoczesność rozumiana jest w tym wypadku nie tyle jako konkretna epoka w dziejach kultury i cywilizacji, ale jako duchowe uniwersum, w którym ideą przewodnią, organizującą całość kreacyjnych ambicji i interpretacyjnych uroszczeń ? stało się pojęcie ładotwórczego projektu. Nihilizm jest wielkim tematem literatury nowoczesnej, a w polskiej literaturze nurt ten reprezentują dzieła Witolda Gombrowicza i Stanisława Ignacego Witkiewicza. Celem tej publikacji jest prześledzenie sposobu, w jaki autorzy ?Pornografii? i ?Nienasycenia? podejmują problem nihilizmu, i w jakim stopniu ich własna sztuka i myślenie stają się odpowiedzią na ten problem. Konkluzje do których obaj pisarze doszli, zaszyfrowane w literackich metaforach, konstrukcjach narracyjnych, stylistycznych wyborach, ale także w wypowiedziach explicite filozoficznych ? mają dziś dla nas większe znaczenie, niż mogliśmy kiedykolwiek podejrzewać.

Mateusz Werner ? (ur. 1970), krytyk filmowy, eseista. Ukończył Wydział Polonistyki UW i Szkołę Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Junior Fellow wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku. Doktorat o nihilizmie i nowoczesności obronił w Instytucie Badań Literackich PAN. Redaktor kwartalnika ?Kronos?. Publikował m. in. w Przeglądzie filozoficznym, Tekstach drugich, Pamiętniku literackim i Kronosie.

Zobacz książki z poniższych zagadnień: