Stanisław Lem

Urodził się w 1921 roku we Lwowie, od roku 1946 mieszkał w Krakowie. Z wykształcenia lekarz i teoretyk nauki, obeznany też świetnie z teorią ewolucji, matematyką, cybernetyką, astronomią, fizyką, a także literaturoznawstwem i wielu innymi naukami. Klasyk światowej literatury science fiction. Na jego ogromne rozmiarami i wagą problemową dzieło składały się trzy nurty: fantastyki naukowej (w tej roli zadebiutował w r. 1946 powieścią „Człowiek z Marsa”), realistyczny oraz filozoficzny. Pasje literaturoznawcze zaowocowały też dziełami z pogranicza krytyki i filozofii literatury. Lem był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Polskiego Pen Clubu, laureatem wielu nagród krajowych i zagranicznych (m.in. Nagrody Państwowej I Stopnia w dziedzinie kultury i sztuki, austriackiej nagrody państwowej im. Franza Kafki w dziedzinie literatury), odznaczeń (Orderu Orła Białego), doktoratów „honoris causa” (Politechniki Wrocławskiej, Uniwersytetu Opolskiego, Uniwersytetu Lwowskiego oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego). Wyrazem międzynarodowego uznania twórczości Lema było przyznane mu w 1973 roku honorowe członkostwo w Science Fiction Writers of America (wkrótce jednak odebrane z powodu krytycznych wypowiedzi pisarza na temat poziomu amerykańskiej literatury science fiction!!!).

Krytycy uważają, że pisarstwem Stanisława Lema rządziły dwa żywioły: groteski i epistemologii W poczuciu humoru niewielu ma sobie równych, zwłaszcza jeżeli chodzi o sferę językową. Zarówno w literaturze, jak i publicystyce zaskakiwał „globalną” skalą problemów, erudycją w dziedzinie nauk ścisłych i głębokim sceptycyzmem. Zadawał pytania o rolę konieczności i przypadku w fizyce, biologii i ludzkiej kulturze, o przyszłe drogi rozwoju technologii i ich konsekwencje dla człowieka, o istnienie i naturę Boga i transcendencji, o możliwości komunikowania się z Obcymi z kosmosu… Zaskakująca – wobec olbrzymiego i – wydawałoby się – starannie wykoncypowanego dorobku pisarskiego Stanisława Lema – jest jego wypowiedź na temat własnego pisarstwa: „Trudno byłoby powiedzieć o momencie, w którym siadam do maszyny, że wiem, czego chcę... Pozornie wydaje się, że piszę szybko, ale ja sam odczuwam opór. Oczywiście, ex post wydaje mi się, że to, co zrobiłem, tak właśnie należało napisać, i że właściwie istniał przez cały czas gotowy już kształt opowieści, coś jak rzeźba w bryle marmuru – wystarczy odłupać zbędne warstwy kamienia... Tymczasem na początku zdarza się, że papier wkręcony w maszynę czeka i... nic”.

Stanisław Lem zmarł 27 marca 2006 r. w szpitalu Collegium Medicum UJ. Łączny nakład jego książek tłumaczonych na 41 języków przekroczył 27 mln egzemplarzy.