Ks. Jan Twardowski

Duchowny, poeta. Urodził się w Warszawie w 1915 roku. Już w gimnazjum debiutował poetycko – na łamach międzyszkolnej gazetki, którą zresztą współtworzył. Studiował (w dwóch ratach – studia przerwała mu wojna) polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1936 wydał swój pierwszy – zagubiony później zupełnie – tom wierszy pt. „Powrót Andersena”. W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej, zaraz po jej zakończeniu wstąpił do tajnego seminarium duchownego. W 1948 roku przyjął święcenia kapłańskie. Od roku 1959 był rektorem kościoła Wizytek w Warszawie. W tym samym roku ksiądz Twardowski „powtórnie” zadebiutował – tomikiem poezji zatytułowanym „Wiersze”. Od tego czasu wciąż publikował, wciąż jest drukowany, wznawiany i tłumaczony. Był jednym z niewielu współczesnych poetów, którzy naprawdę są w Polsce czytani.

Ksiądz Twardowski uważany był za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli współczesnej liryki religijnej. W określeniu tym czai się jednak pewna pułapka. Ksiądz Jan był rzecz jasna poetą czytanym przez ludzi wierzących, ale wydaje się, że właściwymi adresatami jego wierszy są niedowierzający, chwiejący się w wierze, szukający. W tej poezji znaleźć można świadectwo głębokiej wiary, ale i wahania, zwątpienia, strachu i samotności. A prócz tego, jakby dla równowagi, humor – ciepły, bezceremonialny, tyczący rzeczy małych, codziennych, ale i tych wielkich, ostatecznych, o których – zdawałoby się – mówić trzeba z patosem i zadęciem. Ksiądz Twardowski udowadnia, że można rozważania teologiczne snuć tonem lekkim, językiem prostym, przy pomocy oswojonych wyobrażeń. Wzorców artystycznych poezji Twardowskiego krytyka doszukuje się w dwudziestoleciu międzywojennym, wskazuje na obrazowanie – szczególnie przyrody – bliskie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej czy Skamandrytom. Wzorców tematyki nie sposób się doszukać – jest odwieczna jak człowiek, jego wiara, miłość, rozpacz i śmierć. Poezja księdza Jana stwarza wrażenie, jakby pochylała się troskliwie nad człowiekiem – Anna Kamieńska ujęła to w słynne zdanie: „Gdyby święty Franciszek był współczesnym poetą, pisałby tak jak Jan Twardowski”.

Ks. Jan Twardowski zmarł 18 stycznia 2006 r. w warszawskim szpitalu na Banacha.